Đặc sắc Lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer tại Cần Thơ

Lễ hội Ok Om Bok là một trong những sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng tiêu biểu của người Khmer Nam Bộ, gắn bó mật thiết với nhịp sống nông nghiệp và chu kỳ trăng. Tại Cần Thơ, lễ hội được tổ chức thường niên, quy tụ cộng đồng cùng quây quần bên nhau để tri ân trời đất, mưa thuận gió hòa và cầu cho mùa màng bội thu. Với du khách, Ok Om Bok không chỉ là dịp chiêm ngưỡng những nghi thức trang trọng mà còn là cơ hội chạm vào không khí hội hè rộn ràng, ấm áp nghĩa tình miền sông nước.

Đến với Cần Thơ mùa Ok Om Bok, bạn sẽ cảm nhận rõ nét tinh thần gắn kết cộng đồng qua các hoạt động cúng trăng, thả đèn gió, thả đèn nước và đặc biệt là hội đua ghe ngo sôi động. Không gian lễ hội lan tỏa từ gia đình, phum sóc đến các ngôi chùa Khmer lớn, nơi ánh trăng rằm soi tỏ những ước nguyện bình an, đủ đầy. Dù đời sống thay đổi từng ngày, người Khmer nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ, trao truyền giá trị lễ hội như một phần căn cước văn hóa.

Nguồn gốc của Lễ hội Ok Om Bok

Ok Om Bok khởi sinh từ môi trường sống nương theo thiên nhiên của cư dân nông nghiệp, nơi mặt trăng được tôn xưng như vị thần cai quản thủy triều, thời tiết và thời gian. Khi mùa mưa kết thúc, người Khmer tổ chức lễ hội để tạ ơn mặt trăng đã ban mưa, giúp mùa màng tươi tốt và đánh dấu thời điểm chào đón mùa khô. Theo tín ngưỡng bản địa, tri ân thiên nhiên là cách con người sống thuận đạo, thuận mùa, từ đó gieo mầm no đủ cho năm sau.

Trăng rằm trong lễ cúng trăng của người Khmer Nam BộMặt trăng là vị thần bảo hộ được người dân tộc Khmer kính trọng và tôn tho

Từ gia đình đến cộng đồng, các nghi thức cúng trăng và vui hội được thực hành trong không gian bằng phẳng, rộng rãi, có ánh trăng chiếu rọi. Tính thiêng và tính hội gắn kết trong một đêm rằm khiến lễ hội vừa trang trọng vừa tưng bừng, phản chiếu mối giao hòa giữa đất – trời – người trong văn hóa Khmer Cần Thơ.

Thời gian tổ chức Lễ hội Ok Om Bok

Hàng năm, Ok Om Bok diễn ra vào ngày rằm tháng Mười âm lịch – cột mốc khép lại một chu kỳ trăng và kết thúc mùa vụ nông nghiệp. Đây là thời điểm con người tạm gác nhọc nhằn ruộng đồng để dâng lễ tạ ơn, sum họp gia đình và cộng đồng. Từ lâu đời, lịch trăng đã là chiếc “lịch mùa” của người Khmer, đong đếm mùa màng và thời khắc cúng tế.

Đêm rằm tháng Mười, cộng đồng Khmer tổ chức Ok Om BokLễ hội Ok Om Bok được tổ chức định kỳ hàng năm, thể hiện niềm tin của cộng đồng người Khmer, cùng đồng thời là cách gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời

Cùng với Tết Cholchonam Thomay, Ok Om Bok là một trong hai lễ hội lớn nhất năm của người Khmer Nam Bộ. Tại Cần Thơ, lễ hội vẫn được duy trì linh hoạt theo nếp sống đương đại, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch địa phương.

Người Khmer tại Cần Thơ tổ chức Lễ hội Ok Om Bok như thế nào?

Công tác chuẩn bị: không gian lễ và mâm cúng

Trong phần trang trí, người Khmer dựng cổng tre trang nhã, điểm kết hoa lá, tạo lối vào khu vực cúng trăng. Trên cổng giăng một dây trầu với 12 lá cuốn tròn, tượng trưng cho 12 tháng, và một dây cau có 7 trái, chẻ vỏ như đôi cánh ong, tượng trưng 7 ngày trong tuần. Không gian được dọn sạch, bằng phẳng để đón ánh trăng rằm – hiện thân của sự viên mãn, đủ đầy.

Người Khmer chuẩn bị sân lễ và tiết mục cho đêm hộiNgười dân cùng nhau chuẩn bị đầy đủ cả về phần lễ và những tiết mục đặc sắc để biểu diễn trong đêm Lễ hội Ok Om Bok

Mâm cúng dâng trăng có trái cây, nông sản theo mùa và không thể thiếu cốm dẹp – linh hồn của nghi lễ. Trong tiếng Khmer, “Ok” nghĩa là đút, “Om-bok” là cốm dẹp, hàm ý hành động “đút cốm dẹp” như một nghi thức tri ân và cầu chúc. Khi lễ cúng bắt đầu, mọi người cùng thành kính hướng về mặt trăng, dâng hương, dâng lễ và gửi gắm ước vọng bình an, mưa thuận gió hòa.

Đông đảo người dân và trẻ nhỏ dự lễ tại chùaLễ hội được tổ chức trên chùa cùng sự tham gia của đông đảo bà con, những đứa trẻ cũng được gia đình đưa đến để cầu phúc và sức khỏe

Không khí lễ thường ấm áp và trang trọng, có sự góp mặt của nhiều thế hệ trong gia đình và phum sóc. Trẻ em được cha mẹ đưa đến cầu phúc, bề trên khuyên răn con cháu sống thiện lành, biết ơn thiên nhiên và giữ gìn tập tục cha ông. Từ đó, giá trị lễ hội tiếp nối tự nhiên, trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng bản sắc.

Nghi thức tiêu biểu: thả đèn gió

Đèn gió do người dân tự tay làm từ nan tre, giấy quyến và khung kẽm, tạo thành hình trụ nhẹ, chắc chắn. Loại đèn tròn phổ biến hơn, với đường kính khoảng 1 mét, cao chừng 2 mét; phần đáy để trống, gắn “ổ nhện” bằng kẽm phủ lớp gòn tẩm dầu phộng. Sự tỉ mỉ trong từng công đoạn giúp đèn vững vàng trước gió, mang theo lời thỉnh nguyện lên trời cao.

Người Khmer chuẩn bị thả đèn gió trong đêm lễTục lệ thả đèn là một phần không thể thiếu trong Lễ hội Ok Om Bok

Khi thả đèn, người dân đốt lớp gòn, chờ không khí nóng làm căng phồng thân đèn rồi nâng theo hướng gió cho đến khi đèn đủ lực bay ổn định. Đèn sáng rực lên trời mang theo lòng biết ơn mặt trăng, đồng thời chuyên chở ước nguyện bình an, mùa màng tươi tốt. Nghi thức thả đèn gió, cùng với thả đèn nước, tạo nên khoảnh khắc lung linh, kết nối niềm tin của cả cộng đồng.

Đèn gió rực sáng bay lên bầu trời gửi gắm nguyện cầuNhững chiếc đèn lớn rực rỡ bay lên, mang theo nguyện cầu của người Khmer gửi gắm đến thần mặt trăng

Sau khoảnh khắc đèn bay, mọi người cùng hòa vào không khí hội hè ấm áp. Ánh đèn lấp lánh giữa trời đêm như lời hẹn cầu mùa của cư dân nông nghiệp, nhắc nhớ mỗi người về sự hài hòa với thiên nhiên và lòng biết ơn với những mùa mưa nắng.

Hội đua ghe ngo: sôi động tinh thần sông nước

Từ trò chơi dân gian trong đêm cúng trăng, đua ghe ngo dần trở thành lễ hội thể thao sôi động, quy tụ đông đảo người xem. Không chỉ là dịp vui hội, đua ghe là biểu tượng của tinh thần đồng đội, sức bền và ý chí vươn lên – phẩm chất người miền sông nước. Âm thanh trống thúc, tiếng reo hò và nhịp chèo dồn dập tạo nên không khí cuồng nhiệt khó quên.

Ghe ngo rực rỡ chuẩn bị xuất phát tranh tàiNhững con ghe lớn, được trang trí rực rỡ, chuẩn bị nghênh chiến và mang về chiến thắng cho các đội chơi

Ghe ngo thường được đục từ thân cây lớn (thuyền “độc mộc”), dài khoảng 22–24 mét, mũi và lái cong mềm, thân ghe chạm khắc hoa văn và hình thú đại diện cho đội. Mỗi ghe có khoảng 50–60 tay chèo đồng bộ, mạnh mẽ trong từng nhịp vung dầm. Với người Khmer, ghe là tài sản quý giá, gắn bó sinh kế và đời sống, vì vậy cuộc đua còn là lời nhắc nhở thế hệ sau phải rèn sức, rèn chí, không ngừng tiến về phía trước.

Vận động viên chèo ghe ngo nỗ lực về đíchNhững thanh niên trai tráng đang cố gắng hết sức để đưa ghe về đích nhanh nhất

Sự chuyên nghiệp hóa dần của giải đua, với các vận động viên bài bản, càng khiến cuộc thi thêm hấp dẫn. Tuy vậy, tinh thần hội làng – vui mà fair-play, khỏe mà chan hòa – vẫn là linh hồn giữ cho đua ghe ngo mãi đậm chất miền sông nước.

Kết luận

Lễ hội Ok Om Bok tại Cần Thơ là bức tranh hài hòa giữa tín ngưỡng trăng, nếp sống nông nghiệp và nhịp hội sông nước. Từ nghi thức cúng trăng, thả đèn gió đến hội đua ghe ngo, tất cả làm nên một không gian văn hóa giàu bản sắc, gắn kết các thế hệ trong cộng đồng Khmer. Nếu có dịp ghé thăm Cần Thơ vào rằm tháng Mười âm lịch, đừng bỏ lỡ cơ hội hòa mình vào đêm hội lung linh để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của đất – trời – người nơi miền Tây. Tourismcantho.vn cám ơn các bạn đã theo dõi bài viết của chúng tôi!